درود به دوستان ارجمند، تازهترین نوشتارم را در سایت «نقد اقتصاد سیاسی» که در ایران فعالیت میکند، انتشار دادم. این نوشتار بخشی از یک سری نوشتارهائی خواهد بود که دارم درباره وضعیت کنونی سرمایهداری جهانی و سرنوشتی که جهان در آینده خواهد داشت، مینویسم. این نوشتار تحلیلی است و خواندن آنرا به همه توصیه میکنم.
ارادهی آزاد و انکشاف عاملیت انسانی در سرمایهداری امروز
بخشی از آغاز نوشتار:
تا چند سال پیش شاکلهی اصلی برداشت کلاسیک از «عاملیت انسانی» وجود «ارادهی آزاد سنتی» بود که بر أساس آن «منِ آگاه» نخست تصمیم میگرفت و سپس مغز فعال میشد تا برای تحقق آن تصمیم (پروژه) برنامهریزی کند. دانش مُدرن اعصابشناسی مغز با در اختیار داشتن ابزارهای الکترونیکی بسیار دقیق دریافته است که برخلاف پندارهای پیشین «ارادهی آزاد» وجود ندارد و بلکه پیش از آن که فرد در مورد کاری که میخواهد انجام دهد، تصمیم بگیرد، مغز چند میلیثانیه زودتر برای او تصمیم گرفته است. در این زمینه میتوان به پژوهشهای بنجامین لیبت اشاره کرد. بنا بر آزمایشهای او مشخص شد که یک انسان حدود چند صد میلیثانیه پیش از آن که تصمیمی برای انجام کاری بگیرد، مغز او فعالیت خود را برای انجام آن تصمیم آغاز کرده است. او این لحظه را «پتانسیل آمادگی» نامیده است. همین آزمایشها آشکار ساختند که هر چند مغز پیش از آگاهی فرد کار خود را برای انجام تصمیمی که بهظاهر هنوز گرفته نشده است، آغاز میکند، اما ذهن آگاه انسان هنوز ۲۰۰ میلیثانیه فرصت دارد تا آن تصمیم هنوز نگرفته را «وتو» کند. به این ترتیب «عاملیت انسان» الزامأ «تولید انگیزههای اولیه» نیست و بلکه در نهایت میتواند به «کنترل، مهار و فیلتر کردن» تکانههای ناخودآگاهی که از مغز صادر میشوند، بینجامد.
متن کامل این نوشتار را میتوانید در سایت «نقد اقتصاد سیاسی» بخوانید:
ارادهی آزاد و انکشاف عاملیت انسانی در سرمایهداری امروز — نقد اقتصاد سیاسی
